มะกรูดและอัญชัน สุดยอดสมุนไพรไทย บำรุงหนังศีรษะและเส้นผม

มะกรูดและอัญชัน….สุดยอดสมุนไพรไทย บำรุงหนังศีรษะและเส้นผม

เส้นผมเป็นเกราะทางชีวภาพปกป้องหนังศีรษะและเป็นปัจจัยสำคัญในการประเมินความงามทางกายภาพของแต่ละคน ปัญหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเส้นผมและหนังศีรษะอาจเป็นสาเหตุของความวิตกกังวล และการขาดความมั่นใจในการเข้าสังคมของผู้คนได้ โดยปัญหาหลักที่มักเกิดกับเส้นผมและหนังศีรษะ มี 3 ประการ ได้แก่

  1. ผมร่วง: โดยทั่วไปเส้นผมแต่ละเส้นของคนเรามีอายุโดยเฉลี่ย 2-6 ปี แต่อาจมีปัจจัยอื่น ๆ ที่ทำให้เส้นผมเสียหายและหลุดร่วงก่อนเวลาอันสมควร อาทิ การสัมผัสกับแสงแดด, ฝุ่นควันและมลภาวะทางอากาศ, สารเคมีตกค้างจากผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับเส้นผม, ยาบางชนิด, ฮอร์โมน, การขาดสารอาหาร, และอาการเจ็บป่วย การหลุดร่วงของเส้นผมในผู้ที่มีปัญหาผมบางเนื่องจากกรรมพันธุ์เกิดจากการที่ร่างกายผลิตเอนไซม์ไฟว์ แอลฟ่า รีดักเทส (5α-reductase) ที่บริเวณหนังศีรษะมากขึ้น เอนไซม์ชนิดนี้จะเปลี่ยนฮอร์โทนเทสโทสเตอโรน (testosterone) ไปเป็นไดไฮโดรเทสโทสเตอโรน (dihydrotestosterone หรือ DHT) ซึ่งมีผลให้รากผมหดตัวเล็กลง เส้นผมจึงสั้นและบางลง และหลุดร่วงได้ง่ายขึ้น
  2. รังแค : รังแคเป็นปัญหากวนใจที่สามารถเกิดได้กับบุคคลทุกเพศทุกวัย มีสาเหตุจากการสร้างและผลัดเซลล์ผิวที่มากผิดปกติ เซลล์ผิวใหม่ด้านล่างจึงดันเซลล์ผิวที่ตายออกมาจนเห็นเป็นสะเก็ดหรือแผ่นแบนสีขาวหรือเหลือง และมักพบอาการคันหนังศีรษะร่วมด้วย การเกิดรังแคมีปัจจัยกระตุ้นหลายประการ อาทิ ความมันบนหนังศีรษะ, ผิวหนังอักเสบ, เชื้อราบนหนังศีรษะ, หรือผลจากอาการแพ้เป็นต้น
  3. หนังศีรษะอักเสบ: อาการแห้ง แดง อักเสบ มีตุ่มเล็ก ๆ หรือลอกเป็นขุยบนหนังศีรษะอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ลักษณะของหนังศีรษะที่แห้งหรือมันจนเกินไป, การขาดสารอาหาร, หรือผลจากโรคบางชนิด เช่น สะเก็ดเงิน, ผื่นผิวหนังอักเสบ, กลาก, และอาการผิวหนังอักเสบจากการแพ้ เป็นต้น  

 

มะกรูด เป็นพืชสมุนไพรที่ถูกนำมาใช้เพื่อบำรุงเส้นผมและหนังศีรษะของคนไทยมาตั้งแต่สมัยโบราณ โดยมะกรูด (Citrus hystrixหรือ Bergamot) จัดเป็นเป็นพืชในตระกูลส้ม (Citrus) ผลมีรสเปรี้ยวและพบต่อมน้ำมันหอมระเหยทั่วบริเวณผิว มะกรูดเป็นสมุนไพรสารพัดประโยชน์ สามารถนำมาใช้เป็นยาได้เกือบทุกส่วน โดยส่วนของผลเป็นส่วนที่นิยมนำมาผสมในผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมเนื่องจากมีสรรพคุณ

  • ทำความสะอาดและบำรุงหนังศีรษะ ช่วยลดการอุดตันตามรูขุมขน ทำให้หนังศีรษะเนียนเรียบ และสะอาด
  • ป้องกันการเกิดรังแค โดยสารสกัดจากมะกรูดมีฤทธิ์ช่วยผลัดเซลล์ผิว จึงช่วยลดการสะสมของเซลล์ผิวชั้นนอกที่ตายแล้ว
  • ลดการติดเชื้อ สารประกอบหลากหลายชนิดในน้ำมันหอมระเหยจากผิวมะกรูดมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญของจุลินทรีย์สาเหตุของโรคติดเชื้อต่าง ๆ บริเวณผิวหนังมนุษย์ มีการศึกษาวิจัยที่รายงานว่าน้ำมันหอมระเหยมะกรูดเข้มข้น 1% สามารถฆ่าเชื้อราแคนดิดา อัลบิแคนส์(Candida albicans) ซึ่งก่อโรคแคนดิเดียสิส (Candidiasis) และเป็นอีกหนึ่งสาเหตุของการเกิดรังแคบนหนังศีรษะได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • ป้องกันการเกิดสิวอักเสบที่บริเวณหนังศีรษะ เนื่องจากน้ำมันหอมระเหยจากผิวมะกรูดมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อโพรพิโอแบคทีเรียม แอคเน (Propiobacterium acnes) ซึ่งเป็นต้นเหตุของการเกิดสิวอักเสบ
  • ต้านการอักเสบของผิว สารออกฤทธิ์ในน้ำมันหอมระเหยสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ไปกระตุ้นการอักเสบ จึงทำให้โอกาสที่ผิวจะเกิดการอักเสบและมีรอยแผลหลังการเกิดสิวลดลง
  • สารสกัดจากผิวมะกรูดมีฤทธิ์ฆ่าแมลง สามารถใช้หมักผมเพื่อฆ่าเหาและไรขนได้
  • มีสมบัติต้านอนุมูลอิสระ จึงช่วยป้องกันเส้นผมและหนังศีรษะไม่ให้ถูกสารเคมีและมลภาวะต่าง ๆ ทำลาย โดยในน้ำมะกรูดสกัดที่ความเข้มข้น 35 มิลลิกรัมต่อลิตรสามารถยับยั้งอนุมูลอิสระได้ถึง 50%
  • แก้ปัญหาผมร่วงสารสกัดมะกรูดมีคุณสมบัติยับยั้งการทำงานของเอนไซม์  ไฟว์ แอลฟ่า รีดักเทส จึงช่วยลดการหลุดร่วงของเส้นผมก่อนเวลาอันสมควรได้

 

อัญชัน  (Clitoria ternatea หรือ Butterfly pea) เป็นพืชตระกูลถั่ว (Fabaceae) ส่วนดอกนิยมนำมาสกัดเป็นสีย้อมเพื่อปิดผมขาว โดยสีม่วงน้ำเงินในกลีบดอกอัญชันนั้นเป็นสีของสารเทอร์นาทิน (ternatins)ซึ่งเป็นสารในกลุ่มแอนโธไซยานิน (anthocyanin)มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง ซึ่งนอกจากการนำมาใช้เป็นสีย้อมแล้ว สารสกัดจากดอกอัญชันยังถูกใช้เป็นส่วนผสมของผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมอื่น ๆ ด้วยเนื่องจากมีสรรพคุณ

 

  • ปกป้องเส้นผมและหนังศีรษะจากมลภาวะและสารพิษตกค้าง เนื่องจากกลีบดอกอัญชันมีสารกลุ่มแอนโธไซยานินและฟลาโวนอยด์ในปริมาณที่สูงมากจึงมีความโดดเด่นด้านการต้านอนุมูลอิสระ โดยสารสกัดดอกอัญชันที่มีความเข้มข้นเพียง 1 มิลลิกรัมต่อลิตรสามารถยับยั้งอนุมูลอิสระได้สูงถึง 50% การทดสอบผลิตภัณฑ์เจลทารอบดวงตาที่ผสมสารสกัดดอกอัญชันพบว่าสามารถลดริ้วรอยได้ดีกว่าครีมลดเลือนริ้วรอยที่มีขายทั่วไปในท้องตลาดได้อย่างชัดเจน ดังนั้นสารสกัดจากดอกอัญชันจึงเหมาะกับการใช้เพื่อฟื้นฟูหนังศีรษะและเส้นผมให้กลับมาแข็งแรง และช่วยป้องกันความเสียหายจากแสงแดดและมลภาวะต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

  • แก้ปัญหาผมร่วงเนื่องจากสารสกัดจากดอกอัญชันสารประกอบที่มีคุณสมบัติยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ ไฟว์ แอลฟ่า รีดักเทส โดยสารสกัดเข้มข้น 200 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ไฟว์ แอลฟ่า รีดักเทสได้ถึง 29%

  • ลดการติดเชื้อ การทดสอบฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคที่ผิวหนังโดยใช้สารสกัดจากดอกอัญชันพบว่า ความเข้มข้นของสารสกัดในช่วง 50-100 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อแบคทีเรียสแตฟิโลคอคคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus), ซูโดโมนาส แอรูจิโนซา(Pseudomonas aeruginosa), และเชื้อยีสต์แคนดิดา อัลบิแคนส์ได้

 

 

ที่มา:

Abirami, A., Nagarani, G., & Siddhuraju, P. (2014). The medicinal and nutritional role of underutilized citrus fruit-Citrus hystrix (Kaffir Lime): A Review. Drug Invention Today, 6(1), 1-5.

Kamilla, L., Mnsor, S. M., Ramanathan, S., & Sasidharan, S. (2009). Antimicrobial activity of Clitoria ternatea (L.) extracts. Pharmacologyonline, 1, 731-738.

Lourith, N., & Kanlayavattanakul, M. (2013). Hair loss and herbs for treatment. Journal of cosmetic dermatology, 12(3), 210-222.


Visitors: 524,473